Podatek dochodowy płaci się co do zasady od dochodu, czyli od przychodu pomniejszonego o koszty jego uzyskania. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną rozlicza PIT według skali podatkowej (12% i 32%), podatkiem liniowym (19%) albo ryczałtem od przychodu. Spółki kapitałowe oraz spółki komandytowe i komandytowo-akcyjne płacą CIT według stawki 9% albo 19%.
Opis dotyczy przepisów obowiązujących w 2026 r., ma charakter ogólny i nie jest doradztwem podatkowym. Jeśli szukasz biura, które poprowadzi Twoje rozliczenia, zadzwoń: 509 765 925.
Jakie są rodzaje podatku dochodowego?
Podatki dochodowe dzielą się na płacone przez osoby fizyczne (PIT) oraz przez osoby prawne i niektóre spółki (CIT). Rodzaj i wysokość podatku zależą od formy prowadzenia działalności i od formy opodatkowania.
Jak rozlicza się podatek dochodowy osób fizycznych (PIT)?
Przedsiębiorca będący osobą fizyczną wybiera jedną z trzech form opodatkowania opisanych poniżej. W trakcie roku płaci zaliczki, a po jego zakończeniu składa zeznanie roczne: PIT-36 (skala podatkowa), PIT-36L (podatek liniowy) albo PIT-28 (ryczałt). Termin złożenia zeznania i zapłaty podatku mija 30 kwietnia następnego roku; PIT-28 można złożyć od 15 lutego.
Skala podatkowa jest formą podstawową. Podatek liniowy albo ryczałt trzeba wybrać, składając oświadczenie do naczelnika urzędu skarbowego do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięto pierwszy przychód w roku, a jeśli pierwszy przychód przypadł w grudniu, do końca roku. Można to zrobić także we wniosku CEIDG-1 przy zakładaniu firmy.
Zasady ogólne
Zasady ogólne, czyli skala podatkowa, to podstawowa forma opodatkowania (art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych):
| Dochód w roku | Podatek |
|---|---|
| do 120 000 zł | 12% dochodu minus kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł |
| powyżej 120 000 zł | 10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł |
Kwota zmniejszająca podatek oznacza, że dochód do 30 000 zł jest w praktyce wolny od podatku. Od dochodu powyżej 1 mln zł płaci się dodatkowo 4% daniny solidarnościowej od nadwyżki (deklaracja DSF-1 do 30 kwietnia).
Osoby rozliczające się tą formą mogą korzystać z ulg podatkowych, np. ulgi prorodzinnej czy rehabilitacyjnej. Forma ta umożliwia również wspólne rozliczenie z małżonkiem, jeśli małżonkowie przez cały rok pozostawali w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej, a żadne z nich nie rozlicza działalności podatkiem liniowym ani ryczałtem, a samotnym rodzicom rozliczenie z dzieckiem: podatek oblicza się wtedy w podwójnej wysokości od połowy dochodów. Wspólne rozliczenie zwiększa próg podatkowy.
Podatek liniowy
Podatek liniowy może wybrać przedsiębiorca. Stawka wynosi 19% dochodu niezależnie od jego wysokości (art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Przy podatku liniowym:
- nie ma wspólnego rozliczenia z małżonkiem ani rozliczenia samotnego rodzica,
- katalog ulg jest węższy, np. nie przysługuje ulga prorodzinna ani rehabilitacyjna,
- zapłaconą składkę zdrowotną można zaliczyć do kosztów albo odliczyć od dochodu, w 2026 r. do 14 100 zł.
Z podatku liniowego nie skorzysta przedsiębiorca, który świadczy usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, jeśli odpowiadają one czynnościom wykonywanym w danym roku na etacie. Musi wtedy rozliczyć dochód od początku roku według skali podatkowej.
Ryczałt
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to forma opodatkowania, w której płaci się podatek od przychodu, bez odliczania kosztów działalności. Ustawa przewiduje 10 stawek: 17%, 15%, 14%, 12,5%, 12%, 10%, 8,5%, 5,5%, 3% i 2%. Stawka zależy od rodzaju działalności, np. 8,5% dla wielu usług czy 5,5% dla działalności wytwórczej i robót budowlanych, a jej ustalenie często wymaga klasyfikacji według PKWiU. Ryczałt wybierają przedsiębiorcy, którzy mają niewielkie koszty działalności. Prowadzimy dla nich ewidencję ryczałtową.
Jak rozlicza się podatek dochodowy od osób prawnych (CIT)?
CIT płacą spółki z o.o., spółki akcyjne, proste spółki akcyjne, spółki komandytowe i komandytowo-akcyjne. Spółka jawna płaci CIT, jeśli jej wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne i nie złożyła informacji CIT-15J o wspólnikach; w pozostałych przypadkach, tak jak w spółce partnerskiej, podatek od dochodu płacą wspólnicy.
- Stawka 19% jest stawką podstawową.
- Stawka 9% przysługuje, gdy przychody spółki w roku nie przekraczają równowartości 2 mln euro (w 2026 r. 8 431 000 zł), a spółka jest małym podatnikiem albo rozpoczyna działalność. Małym podatnikiem jest spółka, której sprzedaż z VAT w poprzednim roku nie przekroczyła 2 mln euro (w 2026 r. 8 517 000 zł).
Stawki 9% nie stosuje się w roku rozpoczęcia działalności i w roku następnym między innymi do spółek powstałych z przekształcenia, połączenia lub podziału (z wyjątkiem przekształcenia spółki w inną spółkę, np. spółki komandytowej w spółkę z o.o.), w tym z przekształcenia jednoosobowej działalności lub spółki cywilnej, ani do spółek, do których w roku utworzenia lub w roku następnym wniesiono przedsiębiorstwo, jego zorganizowaną część lub składniki majątku o wartości przekraczającej 10 000 euro (art. 19 ust. 1a ustawy o CIT). Dochody z zysków kapitałowych, np. z dywidend, zawsze podlegają stawce 19%.
Zeznanie CIT-8 składa się, a podatek płaci, do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. Więcej o spółkach: spółka z o.o.
Czy można płacić zaliczki kwartalnie?
Tak. Zaliczki kwartalne mogą płacić mali podatnicy oraz podatnicy rozpoczynający działalność w pierwszym roku. Mały podatnik to firma, której sprzedaż z VAT w poprzednim roku nie przekroczyła 2 mln euro. Spółka płacąca CIT informuje o wyborze zaliczek kwartalnych w zeznaniu CIT-8 i nie płaci zaliczki za ostatni kwartał, jeśli przed terminem złoży zeznanie i zapłaci podatek.
Do kiedy płacić zaliczki na podatek dochodowy?
Zaliczki wpłaca się do urzędu skarbowego do 20. dnia miesiąca następującego po okresie, za który zostały naliczone. Na przykład:
- zaliczka za kwiecień jest płatna do 20 maja,
- zaliczka za drugi kwartał jest płatna do 20 lipca,
- zaliczka PIT za ostatni kwartał jest płatna do 20 stycznia następnego roku.
Jeśli 20. dzień wypada w sobotę, niedzielę lub święto, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy (art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej).